في ليلة 21 مارس، يبدأ العام الجديد في التقويم الشركسي (الأديغي). ويرتبط هذا اليوم بدراسات فلكية، ويتزامن مع الاعتدال الربيعي - "غره تشيره شيزخيتش"، حيث يتساوى طول النهار مع طول الليل. ومنذ تلك اللحظة، يبدأ النهار بالازدياد، إيذانًا ببدء دورة جديدة في الطبيعة - العام الجديد.
في العصور القديمة، كان يُحتفل برأس السنة من خلال ظهور كوكبات السماء - "الكثير من النجوم"، و"جواغابه" - "جواغابه تشيم قيخيشي"، بالإضافة إلى رصد نقطة شروق الشمس. ولهذا الغرض، بُنيت هياكل ضخمة خاصة. ويُحتفل بهذا اليوم وفقًا للتقاليد الشركسية.
يُحتفل بهذا اليوم منذ أكثر من عشر سنوات في العالم الشركسي، في موطن الشركس في جمهورية أديغيا، وجمهورية قرشاي-شركيسيا، وجمهورية قبردينو-لقاريا، ومنطقة الشابسوغ على ساحل البحر الأسود. كما يُحتفل به في الشتات الشركسي في تركيا وسوريا والأردن وإسرائيل ودول أوروبية وأمريكية وغيرها.
في هذا اليوم، ووفقًا للتقاليد الشركسية، يتوجه الشركس إلى الله بالدعاء من أجل السلام للشعب الشركسي ولجميع شعوب العالم.
فيما يلي إحدى أدعية هذا اليوم باللغة الشركسية، بالإضافة إلى مقطع فيديو من إعداد نشطاء شركس في جمهورية أديغيا.
Адыгэ илъэсыкIэ мафэм фэгъэхьыгъэ тхьалъэIу
Дунэешхор зылэжьыгъэу,
ЩымыIэр къэзыгъэхъоу
Къэхъурэр зэлъэIоу, шIогъабэ зытэу,
Ытырэм кIэмышъугъужьырэ
Ти Тхьэшхо лъапIэ
Илъэсэу къихьэрэм ехъулIэу
Адыгэ лъэпкъым пае телъэIу.
Тыдрэ чIыпIи щыпсэурэ адыгэхэм
Насыпыр къытэбэкIэу, узи бзаджи къытщаухьэу,
Тызэрыс хэгъэгумэ пый къафыкъомыкIэу,
Пый къыкъокIыгъэми тинасып текIоу,
ТыздэщыIэм огъуи гъабли зауи къынэмысэу,
Уаимэхэр IэкIыб тфэхъухэу,
Игъуаджи екIагъи къытхэмыкIэу,
ШIугъэм фэтыузэнкIэу,
Мамыр щыIэкIэ тхъагъо
ИлъэсыкIэм Тхьам зэкIэхэми къытфехь.
Тинасып дахэу, тигугъэхэр лъагэхэу,
Тиакъыл щэрыоу, тигъашIэ кIыхьэу,
ТицIыфышъхьэ бэгъо зэпытэу,
ТызыкIэхъопсырэр тIэмычIэ къихьэу,
ТызэрэIыгъэу, тызэрэлъытэу,
Тинахьыжъхэр дгъашIохэу, дгъэгушхохэу,
Яжьау бэрэ Тхьам тшъхьащегъэт.
Тисабыйхэр IорышIэхэу, пIугъошIу-лэжьыгъошIу,
Тхьам тфешIых.
ТиIэгухэр ренэу хъяр кIуапIэхэу,
ЛIышIу епсыхыпIэхэу,
Тищагумэ псэуалъэр адизэу,
Тиунэхэр ордэунэжъхэу,
УнэпIэ мафэхэу, цужъы укIыпIэхэу,
Къихьэрэмэ къырахьэу, икIырэмэ къыранэу,
ТигушIуагъуи тигъомыли зэпымычхэу,
Тхьам зэкIэ адыгэхэм илъэсыкIэм щыIэкIэшIу къытет.
Тиунагъомэ ацIэкIэ тылъаIомэ,
Хыкъумым фэдэу изыр тигъэщэу,
ПцIэпцIэжъэу зэгочырэр тишъуатэу,
ТиконычIэ изытхъырэр лэжьыгъэшIоу,
Лы пщэрхэр тилыкъумэ апизыбзэу,
Тишъэжъыяцэ Iузыгорэр лыжъэу,
Тибжьэматэмэ шъоур адизэу,
Хъун-шхыным илъэс реным Тхьам тыщемыгъакI.
Орэд къэзыIорэр типшъашъэу,
Имызэу гущыIэрэр тинысэу,
Тисабый мыгъэу, гъэр къытхэмыкIэу,
Нэшхъэигъэр тимакIэу,
Тихъярмэ янахьыбэр нысащэу,
Щыгъын кIэракIэхэр тишъуашэу,
Тиуашъо къаргъоу, тичIылъэ шхъуантIэу,
Тимэщи тиIэщи тфэбагъохэу,
Илъэсым тылэжьыщтыр
Тхьам гухэхъо шхыны тфешI.
Лъэгъун-лъэгъун тиIэу,
Гухэлъ дахэкIэ тышэсымэ, тигъогухэр бзэпсхэу,
Типсыхэр щэнджхэу, чыжьэу тынэсэу,
ТызфэкIуагъэр къыддэхъоу,
Къэдгъэзэжьмэ тIэмычIэхэр ушъагъэхэу,
БылымышIу къэтхьэу, къэтхьыгъэр тфэбагъоу,
Тхьам зэкIэхэми илъэс гупсэф къытет.
Тыбзэ IэшIоу, тихабзэ дахэу,
ТицIыф дгъэлъапIэу, тибзылъфыгъэ ухъумагъэу,
Лъэпкъ гъэшIуагъэу, лъэпкъ лъэпытэу,
Лъэпкъ лъытагъэу, мы дунаим тетхэм
АдыгэхэмкIэ Тхьам ащыщ тешIых.
О, Тхьэм ыгъэпсэуных!
IэкIыбым щыIэ адыгэмэ апае тылъаIомэ,
Тихэкужъ къэкIожьмэ зышIоигъохэу
Фэшъхьафырэ къэралыгъомэ
ЕгъэзыгъэкIэ арысы хъугъэмэ,
ЩыIэкIэ амал къяптэу,
Ятэжъ янэжъхэр зыщапIугъэхэм
Псауныгъэ яIэу, насыпышIохэу,
КъепщэлIэжьынхэу тыкъыолъэIу.
Адыгэм, адыгэу тыдэкIи щыIэм
Насыпыр къытэбэкIэу,
Тинамыс дахэу, тигугъэхэр лъагэхэу,
Тиакъыл щэрыоу, тигъашIэ кIыхьэу,
ГумэкIи гукIаи тимыIэу, узи бзаджи къытщаухьэу,
ЕмыкIу къытэмыхъулIэу,
Зычы-зыпчэгъоу зэдедгъаштэу,
Тызэрыс хэгъэгумэ тагурыIоу,
Тиунагъохэр зэдэIужьхэу,
ИлъэсыкIэу тызыхахьэрэр
Илъэс гухахъо Тхьэм зэкIэхэми тфешI!
Тэу зэшъхьэгъусэхэу Аслъанрэ Нуриеттрэ атхыгъэ тхьалъэIу.
Comments
Post a Comment